İçeriğe geç

Anlaşmalı Boşanma Davası: Süreç, Usul ve Bilinmesi Gerekenler

Anlaşmalı Boşanma Davası

Anlaşmalı boşanma, evlilik birliğini en kısa sürede, en az maddi ve manevi hasarla sonlandırmak isteyen çiftler için en ideal hukuki yoldur. Halk arasında “tek celsede boşanma” olarak da bilinen bu süreç, tarafların boşanma ve boşanmaya bağlı tüm hukuki sonuçlar üzerinde tam bir mutabakata varması esasına dayanır. Çekişmeli davaların yarattığı yıpratıcı atmosferden uzaklaşmak isteyen çiftler için bu yöntem, medeni bir ayrılığın en rasyonel kapısıdır.

Bu kapsamlı rehberde, anlaşmalı boşanma davası nasıl açılır, anlaşmalı boşanma şartları nelerdir, protokol nasıl hazırlanır ve süreç yönetimine dair bilinmesi gereken tüm usuli detayları güncel mevzuat ve Yargıtay ilke kararları ışığında ele aldık.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nedir?

Anlaşmalı boşanma davası, eşlerin karşılıklı olarak boşanma iradelerini beyan ettikleri ve boşanmanın mali sonuçları ile varsa müşterek çocukların geleceği konusunda tam bir uzlaşı sağlayarak evlilik birliğini sona erdirdikleri hukuki bir süreçtir.

Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 166/3 hükmüne göre; evlilik ilişkisi en az 1 yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesi halinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu durumda mahkeme, uzun uzadıya bir kusur araştırması yapmadan tarafların iradeleri doğrultusunda boşanma kararı verir. Kanun koyucu, tarafların uzlaştığı bir senaryoda devletin evlilik birliğini zorla sürdürmesinin toplumsal ve bireysel bir fayda sağlamayacağını kabul etmiştir.

Anlaşmalı Boşanma ile Çekişmeli Boşanma Arasındaki Farklar

Boşanma davaları usul ve işleyiş bakımından iki temel kategoriye ayrılır. Süreç seçimi yaparken aralarındaki farkları bilmek hayati önem taşır:

Anlaşmalı Boşanma Şartları Nelerdir?

Bir davanın Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi uyarınca “anlaşmalı” olarak nitelendirilebilmesi ve hakimin boşanma kararı verebilmesi için kanunda aranan belirli şartların birlikte gerçekleşmesi zorunludur. Bu şartlardan biri bile eksik olursa mahkeme anlaşmalı boşanma kararı veremez.

1. Evlilik İlişkisinin En Az 1 Yıl Sürmüş Olması

Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için evlilik ilişkisinin resmi nikahtan itibaren en az 1 tam yılı doldurmuş olması gerekir. Eşlerin düğün tarihi, nişanlılık dönemi, dini nikahlı geçirdikleri süreler veya fiilen birlikte yaşadıkları zaman dilimleri bu 1 yıllık yasal süreye dahil edilmez. 1 yıllık süre dolmadan açılan davalar mahkeme tarafından doğrudan reddedilir.

Önemli İstisna: Evlilik süresi 1 yılı doldurmamış çiftler çekişmeli boşanma davası açabilirler. Eğer dava devam ederken 1 yıllık süre dolarsa, taraflar mahkemeye bir protokol sunarak çekişmeli davayı anlaşmalı boşanma davasına dönüştürebilirler.

2. Eşlerin Mahkemeye Birlikte Başvurması veya Davayı Kabul Etmesi

Anlaşmalı boşanma iki usulle açılabilir: Eşler ya ortak bir dava dilekçesi hazırlayarak adliyeye birlikte başvururlar ya da eşlerden birinin açmış olduğu boşanma davasındaki tüm talepleri ve boşanma olgusunu diğer eş mahkeme aşamasında eksiksiz olarak kabul eder.

3. Tarafların Hakim Huzurunda Boşanma İradelerini Bizzat Açıklaması

Boşanma, hukuken kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardandır. Bu nedenle, tarafların özel avukatları (vekilleri) olsa dahi, her iki eş de duruşma gününde mahkeme salonunda bizzat hazır bulunmak zorundadır. Hakim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin tehdit, korku veya baskı altında kalmadan, serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir. Eşlerden birinin duruşmaya katılmaması veya avukatının katılması süreci tamamlamaya yetmez; dava anlaşmalı olarak sonuçlanmaz.

4. Boşanma Protokolünün Hakim Tarafından Uygun Bulunması

Eşlerin üzerinde uzlaştığı mali sonuçlar ve çocukların durumu hakkındaki düzenlemelerin hakim tarafından onaylanması gerekir. Hakim, özellikle müşterek çocukların üstün yararını gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri (örneğin kişisel ilişki günleri veya iştirak nafakası miktarı üzerinde) yapabilir. Bu usuli değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmolunur.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?

Anlaşmalı boşanma davasının en kritik omurgasını anlaşmalı boşanma protokolü oluşturur. Bu protokol, eşlerin boşanma sonrasındaki hak ve yükümlülüklerini belirleyen resmi bir sözleşme niteliğindedir. Protokolde yer alacak maddelerin açık, net, şüpheye yer vermeyecek şekilde ve icra edilebilir bir dille yazılması şarttır. Muğlak ve yoruma açık ifadeler, boşanma sonrasında taraflar arasında yeni davaların açılmasına sebebiyet verebilir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde yer alması zorunlu olan unsurlar (boşanmanın ferileri) ve isteğe bağlı (ihtiyari) unsurlar olmak üzere iki grup düzenleme bulunur.

Protokolde Bulunması Zorunlu Unsurlar

A. Maddi ve Manevi Tazminat (TMK m. 174)

Eşlerin birbirlerinden maddi veya manevi tazminat talep edip etmedikleri, edeceklerse bunun miktarı ve ödeme şekli (peşin, taksitli, banka hesabı detayları) açıkça yazılmalıdır. Eğer tazminat talep edilmiyorsa, taraflar bu haklarından karşılıklı olarak feragat ettiklerini protokolde net bir dille belirtmelidir. Anlaşmalı boşanma kararı kesinleştikten sonra geriye dönük olarak “boşanma sebebiyle tazminat davası” açılması hukuken mümkün değildir.

B. Nafaka Düzenlemeleri (Yoksulluk ve İştirak Nafakası)

C. Müşterek Çocukların Velayeti ve Kişisel İlişki Takvimi

Protokolde Yer Alabilecek İsteğe Bağlı (İhtiyari) Unsurlar

Bu hususlar anlaşmalı boşanmanın gerçekleşmesi için zorunlu değildir; ancak sürecin tek seferde tamamen tasfiye edilmesi için protokole eklenmesi tavsiye edilir:

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Anlaşmalı boşanma davası süreci, usul hukuku kurallarına göre belirli adımların sırasıyla takip edilmesiyle yürütülür:

1. Dilekçe ve Protokolün Hazırlanması

İlk olarak, usulüne uygun bir anlaşmalı boşanma davası dilekçesi ve taraflarca her sayfası ıslak imza altına alınmış anlaşmalı boşanma protokolü (en az 3 nüsha) hazırlanır.

2. Görevli ve Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi

3. Masraf ve Harçların Yatırılması

Hazırlanan dava dilekçesi ve protokol adliyenin Tevzi Bürosuna veya ön bürosuna teslim edilir. Dava açılış harcı, başvurma harcı, gider avansı ve tebligat ücretlerini içeren mahkeme masrafları adliye veznesine (Vakıfbank adliye şubelerine veya adliye veznelerine) yatırılarak dava dosyası açılır ve mahkemenin esas numarası alınır.

4. Duruşma Günü Alınması ve Duruşma Aşaması

Dava açıldıktan sonra mahkeme hakimi dosyayı inceleyerek bir tensip zaptı hazırlar. Mahkemenin iş yükü durumuna göre bir duruşma günü tayin edilir. Taraflar belirlenen gün ve saatte mahkeme salonu önünde hazır bulunur. Mübaşir çağırdığında içeri girilir. Hakim, tarafların kimlik tespitini yaptıktan sonra protokol maddelerini okur ve “Protokol altındaki imzalar size mi ait, boşanmayı özgür iradenizle kabul ediyor musunuz?” sorusunu yöneltir. Tarafların sözlü onay beyanı duruşma tutanağına (zaptına) geçirilir ve taraflara imzalattırılır. Hakim duruşma sonunda boşanma kararını sözlü olarak açıklar ve duruşma biter.

5. Kararın Kesinleştirilmesi Süreci (En Önemli Aşama)

Duruşmada hakimin “boşanmanıza karar verildi” demesi süreci hukuken bitirmez. Bu karar henüz kesinleşmemiştir ve taraflar halen resmen evlidir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Anlaşmalı boşanma davalarının sonuçlanma süresi, çekişmeli davalara kıyasla oldukça kısadır ancak tamamen adliyenin iş yoğunluğuna ve tarafların süreci takip etme hızına bağlıdır.

Anlaşmalı Boşanma Davasının Çekişmeli Davaya Dönüşmesi

Anlaşmalı boşanma süreci, mahkeme kararı verilip bu karar kesinleşinceye kadar her aşamada kırılgan bir yapıya sahiptir. Tarafların süreç içerisinde fikir değiştirmesi mümkündür.

Anlaşmalı davanın çekişmeli davaya dönüşeceği temel durumlar şunlardır:

  1. Eşlerden birinin duruşma gününde mahkemeye gelmemesi veya gelip hakim huzurunda “Ben boşanmaktan vazgeçtim” ya da “Protokoldeki bu maddeyi kabul etmiyorum” şeklinde beyanda bulunması.
  2. Hakimin çocukların menfaatini korumak adına protokolde yaptığı değişiklikleri (örneğin nafaka miktarının artırılmasını) eşlerden birinin kabul etmemesi.
  3. Hakim duruşmada boşanma kararı verdikten sonra bile, gerekçeli karar tebliğe çıktığında eşlerden birinin yasal 2 haftalık süre içinde kararı istinaf etmesi ve anlaşmadan döndüğünü beyan etmesi.

Bu durumlardan biri gerçekleştiğinde, mahkeme anlaşmalı boşanma davasını sonlandırır. Ancak davayı tamamen reddetmez; dosyayı çekişmeli boşanma davasına (TMK m. 166/1-2) çevirir. Mahkeme taraflara dilekçelerin karşılıklı verilmesi, delillerin bildirilmesi ve tanık listelerinin sunulması için yasal süreler vererek yargılamaya genel hükümlere göre devam eder. Anlaşmalı boşanma protokolü bu aşamadan sonra hukuken geçersiz kalır.

Sıkça Sorulan Sorular

Avukatsız Anlaşmalı Boşanma Nasıl Olur?

Vatandaşların mahkemelerde kendilerini avukatsız temsil etme hakkı vardır. Eşler kendi hazırladıkları dilekçe ve protokol ile adliyeye başvurarak avukatsız anlaşmalı boşanabilirler. Ancak internetten alınan basmakalıp, eksik ve hatalı protokol örnekleri gelecekte geri dönülmez hak kayıplarına (milyonlarca liralık mal paylaşımı uyuşmazlıklarına, icra edilemeyen çocuk görme günlerine) yol açmaktadır. Özellikle maddi varlıkları, gayrimenkulleri ve çocukları olan çiftlerin süreci alanında uzman bir boşanma avukatı ile yürütmesi yasal hakların korunması açısından kritiktir.

Anlaşmalı Boşanmadan Sonra Geriye Dönük Hak Talep Edilebilir Mi?

Bu durum protokolün içeriğine göre değişir:

Anlaşmalı Boşanma Davası Avukat Ücreti ve Mahkeme Masrafı Ne Kadar?

Detaylı Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği

Aşağıdaki şablon, fikir vermesi açısından hazırlanmış genel bir taslaktır. Her evliliğin mali durumu, çocukların ihtiyaçları ve tarafların talepleri farklı olduğundan, protokolün somut olaya göre özelleştirilmesi gerekir.

ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ

TARAFLAR:

  1. DAVACI: [Adı Soyadı, T.C. Kimlik No, Adres]
  2. DAVALI: [Adı Soyadı, T.C. Kimlik No, Adres]

PROTOKOL MADDELERİ:

1. BOŞANMA İRADESİ: Taraflar, karşılıklı olarak evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını kabul ederek, Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin 3. fıkrası uyarınca boşanma hususunda tam bir anlaşmaya varmışlardır. Eşler, mahkemece verilecek boşanma kararını karşılıklı olarak kabul ederler.

2. MÜŞTEREK ÇOCUKLARIN VELAYETİ: Evlilik birliğinden doğan müşterek çocuk [Çocuğun Adı Soyadı, T.C. Kimlik No]’nun velayeti davacı/davalı anneye/babaya verilecektir. Taraflar, çocuğun eğitimi, sağlığı ve gelişimi konusunda velayet hakkı sahibinin tam yetkili olduğunu kabul ederler.

3. KİŞİSEL İLİŞKİ KURULMASI (ŞAHSİ MÜNASEBET): Velayet hakkı kendisine bırakılmayan baba/anne ile müşterek çocuk arasında şahsi ilişki şu şekilde tesis edilecektir:

4. İŞTİRAK VE YOKSULLUK NAFAKASI:

5. MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT: Taraflar, evlilik birliğinin sona ermesi nedeniyle birbirlerinden maddi veya manevi tazminat adı altında hiçbir meblağ talep etmediklerini, tazminat haklarından karşılıklı olarak feragat ettiklerini ve birbirlerini tamamen ibra ettiklerini beyan ederler.

6. MAL REJİMİNİN TASFİYESİ VE EV EŞYALARI:

7. ZIYNAT EŞYALARI (DÜĞÜN TAKILARI): Davacı kadın, evlilik konutundan ayrılırken şahsına ait tüm ziynet eşyalarını (altın, bilezik, takılar) eksiksiz olarak yanına almıştır. Tarafların birbirlerinden ziynet eşyası iadesi veya bedeli adı altında hiçbir alacak iddiası bulunmamaktadır.

8. YARGILAMA GİDERLERİ VE VEKALET ÜCRETİ: Taraflar, işbu anlaşmalı boşanma davası nedeniyle doğacak mahkeme masrafları ve harçları karşılıklı olarak yarı yarıya karşılayacaklarını, birbirlerinden vekalet ücreti talep etmeyeceklerini kabul ederler.

İşbu protokol, tarafların özgür iradeleriyle, hukuki sonuçlarını bilerek ve kabul ederek 3 (üç) nüsha olarak düzenlenmiş, imzalanmış ve Aile Mahkemesi hakimliğinin onayına sunulmuştur. [Tarih: GG/AA/YYYY]

DAVACI DAVALI (İmza) (İmza)

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

© 2026 My Blog — Tüm hakları saklıdır.